Teny malagasy Teny malagasy Version francaise Version française English version English version
Centre Mandrosoa
Madagascar


Antsoy maimaimpoana ny '321' iarahana @ Airtel : Ahazoanao torohevitra sy fahalalàna, na amin'ny firy na amin'ny firy ...



Lazao ny hevitrao

Lazao ny hevitrao





 

Fahasalaman’ny olon-dehibe

1. Aretina azo avy amin’ny firaisana ara-nofo



Tsindrio eto raha hijery ny boky ianao
Source : USAID - Santénet2 - MINENVEF

Ny soritr'aretina sy ny fitsaboana ny aretina mahazatra azo avy amin'ny firaisana ara-nofo

Tsy hita maso ireo soritr'aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo. Misy olona salama ara-batana ety ivelany, kanefa voan'ireny aretina ireny.

Mety hisehoan'ny iray, na maromaro amin'ireo soritr'aretina ireo ny olona voan'ny aretina azo amin'ny firaisana ara-nofo :

  • marary sy mangirifiry ny taovam-pananahana rehefa mivalan-drano na rehefa manao firaisana ara-nofo
  • mangidihidy
  • mitsiranoka nana na rà
  • misy fery vaky na fivontosana.

Raha toa ka miseho ireo soritr'aretina ka miahiahy ny ho voan'ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo ianao, dia manatòna haingana ny tobim-pahasalamana na ny dokotera hisorohana ny fihomboan'ny aretina ary hanomezany anao ny fitsaboana ara-dalàna.

Ireo vehivavy bevohoka dia tokony hanatona mivantana ny tobim-pahasalamana akaiky azy ireo indrindra hahazoany fitiliana mba h ahafantarany na voan'ny aretina azo amin'ny firaisana ara-nofo izy ireo na tsia mba hahamora ny fitondrany vohoka sy ny fiterahany ary ny fahasalaman'ny zaza.

Raha sanatria ka voan'ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo ianao, dia ampahafantaro an'ilay na ireo olona nanao firaisana taminao izany mba hahafahany manatona eo no ho eo ihany koa ny tobim-pahasalamana na ny dokotera mba ho tiliana sy ho tsaboina izy ireo.

Anontanio an'ireo mpitsabo anao ny mikasika ireto fanafody amin'ny aretina azo amin'ny firaisana ara-nofo ireto : Cura7 ho an'ireo misy tsiranoka ny taovam-pananahana, Genicure kosa ho an'ireo misy fery na bay.

Mampidi-doza

Tandremo! Mampidi-doza ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo raha tsy voatsabo ara-dalàna.

Ny fomba fifindrany

Ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo toy ny tsiranoka na fery amin'ny taovam-pananahana dia mety ho azonao raha manao firaisana tsy voaaro amin'olona misy aretina ianao, izany hoe raha tsy mampiasa kapaoty.

Ny fomba fiarovana

Ny tsy fanaovana firaisana ara-nofo mihitsy no fomba mahomby indrindra amin'ny tsy hahazoana aretina avy amin'ny firaisana ara-nofo . Raha voatery hanao firaisana ara-nofo ianao, dia azonao sorohana ny aretina amin'ny fiarahana amin'ny olon-tokana irery ihany ka tsy mampirafy anao izy ary tsy misy aretina. Ny fomba fahatelo dia ny fampiasàna kapaoty toy ny Protector Plus na FIMAILO, na FEELING (ho an'ny vehivavy) isaky ny manao firaisana ara-nofo. Marihina mafy ny tokony hampihenana ny isan'ny olona hiarahana mba hiarovana amin'ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo.

Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source : PSI Madagascar
Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source : PSI Madagascar

2. VIH/SIDA



Tsindrio eto raha hijery ny boky ianao
Source : USAID - Santénet2 - MINENVEF
 

Ny soritr'aretina sy ny fitsaboana

Tsy voatery hisy fambara hita ety ivelany ny fitondràna ny VIH. Misy olona salama ara-batana ety ivelany, kanefa mitondra ny tsimok'aretina VIH.

Mampidi-doza

Tandremo! Mahafaty ny SIDA sady tsy misy fanafodiny.

Ny fomba fifindrany

Ny VIH dia tsimok'aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo izay mifindra rehefa manao firaisana tsy voaaro, izany hoe firaisana tsy misy kapaoty tamin'olona efa mitondra VIH. Ny VIH ihany koa dia mifindra amin'ny alàlan'ny fifanakalozana rà efa misy tsimok'aretina, avy amin'ny fitaovana tsy voadio mahakasika rà : toy ny fanjaitra fanindromana, areza fanalàna volom-bava, antsy, na zavatra hafa efa nampiasain'olon-kafa. Ireo reny efa misy tsimok'aretina ihany koa dia mety hamindra amin'ilay zaza ao am-bohoka, na avy amin'ny alàlan'ny fampinonoana ny zaza.

Ny VIH dia TSY mifindra amin'ny alàlan'ny fifandraisan-tànana, fifampindramana akanjo sy ny fitaovam-pisakafoanana.

Ny fomba fiarovana

Ny tsy fanaovana firaisana ara-nofo mihitsy no fomba mahomby indrindra amin'ny fisorohana ny VIH. Raha voatery hanao firaisana ara-nofo ianao, dia azonao sorohana ny aretina amin'ny fiarahana amin'ny olon-tokana irery ihany ka tsy mampirafy anao izy ary tsy misy aretina. Ao koa ny fampiasàna kapaoty toy ny Protector Plus na FIMAILO, na FEELING (am-behivavy) isaky ny manao firaisana ara-nofo.

Marihina mafy ny tokony hampihenana ny isan'ny olona hiarahana mba hiarovana amin'ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo.

Mba hisorohana ny VIH/SIDA dia tokony hanao fitiliana rà ianao sy ny olona miaraka aminao mialohan'ny fotoana hanaovanareo firaisana ara-nofo.

Ireo vehivavy bevohoka dia tokony hanatona mivantana ny tobim-pahasalamana akaiky azy ireo indrindra hahazoany fitiliana rà mba hahafantarana na mitondra ny tsimok'aretina VIH izy ireo na tsia. Afaka manoro hevitra azy ireo ny mpiasan'ny fahasalamana amin'ny fomba tsara indrindra hahafahany miaro tena sy ny zaza ao am-bohoka.

Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source : PSI Madagascar
Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source
: PSI Madagascar
Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source
: PSI Madagascar
Raha te-hahazo ity horonantsary ity ianao dia tsindrio eto
Source
: PSI Madagascar

3. Tazomoka



Tsindrio eto raha hijery ny boky ianao
Source : USAID - Santénet2 - MINENVEF

Ny soritr'aretina sy ny fitsaboana

Raha misy iray amin'ireto fambara loza ireto ianao :

  • mifanintona
  • tsy mahatsiaro tena
  • tsy mety midina ny hafanana
  • tsy maharay tena
  • henja-katoka
  • mandoa be, tsy mahatelina
  • sempotra

dia manatòna haingaina any amin'ny tobim-pahasalamana satria mety ho voan'ny tazo mahery ianao.

Raha mafana hoditra ary tsy misy fambara loza ianao dia manatona any amin'ny mpanentana ara-pahasalamana na ny tobim-pahasalamana hahazo ny fitsaboana sahaza.

Raha efa nahazo fanafody ianao voan'ny tazomoka nefa tsy misy fihatsarany ny fahasalamanao dia manatona HAINGANA ANY AMIN'NY TOBIM-PAHASALAMANA.

Ho an'ny vehivavy bevohoka, mety hiteraka fahafahan-jaza, fahaterahana tsy tonga volana ary mety ho faty mihitsy aza ny zaza ao ambohoka. Ilay zaza koa dia mety ho tsy ampy lanja rehefa teraka noho ny tazomoka.

Azon'ny vehivavy bevohoka atao ny manatona ny tobim-pahasalamana na ny dokotera mba hahazoany ny fanafody tazomoka SP na Sulfadoxine Pyriméthamine. Io fanafody io dia tsy azo hanina raha tsy nahazo alàlana avy amin'ny dokotera. 

Mampidi-doza

Tandremo! Mety mahafaty ny tazomoka.

Ny fomba fifindrany

Fantaro fa ny kaikitry ny moka irery ihany no mamindra tazomoka. Ny moka mitondra tazo dia amin'ny alina no manaikitra. 

Ny fomba fiarovana

Tsara ho an'ny mpianakavy, indrindra ho an'ny zaza latsaky ny 5 taona sy ny vehivavy bevohoka izay marefo kokoa ara-pahasalamana, raha matory anaty lay misy fanafody moka maharitra toy ny Super Moustiquaire isaky ny alina mba isorohana ny kaikitry ny moka.

 

4. Tiberkilaozy na kohadavareny

Ny soritr'aretina sy ny fitsaboana

Ny olona voan'ny tiberkilaozy dia mikohaka, indraindray misy rehoka na rà, marary tratra, marefo, miha-mahia, manavy sy tsembo-dratsy amin'ny alina.

Ho an'ny olona salama tsara dia mahavono sy mahatohitra ny otrik'aretina tiberkilaozy ny vatany ka tsy voan'ny aretina izy. Amin'ny olona salama dia mety tsy hisy fambara ny aretina, raha toa ka mbola voafehin'ny vatany ireo otrik'aretina. Ho an'ny olona tsy salama na marefo, toa ny olona mitondra ny tsimok'aretina VIH/SIDA, dia mety tsy hahavita hahatohitra ny aretina ny vatany ka hisy otrika tiberkilaozy velona izay mety tsy hahasalama azy mihitsy ka mety hitarika hatramin'ny fahafatesana aza.

Raha toa ianao ka misy an'ireo soritr'aretina ireo dia manatòna haingana any amin'ny tobim-pahasalamana hanao fitiliana. Ny marary dia tsaboina amin'ny antibiôtika, hanina isan'andro mandritry ny enimbolana. Afaka sitranina tsara kosa anefa ny tiberkilaozy raha manaraka ny fitsaboana ara-dalàna sy tsy tapaka ianao. 

Mampidi-doza

Tandremo! Mahafaty ny tiberkilaozy raha tsy tsaboina!

Ny fomba fifindrany

Ny tiberkilaozy na kohadavareny dia areti-mifindra, miparitaka amin'ny alàlan'ny rivotra . Ny otrik'aretina izay fantatra amin'ny anarana hoe bacilles dia mifindra rehefa mikohaka, mihevina, miresaka na mandrora ny olona voan'ny tiberkilaozy. Kely dia kely amin'izany piti-drora izany dia ampy hahatonga ilay aretina. 

Ny fomba fiarovana

Mba hisorohana ny tiberkilaozy dia tsy tokony hanakaiky olona mpikohaka matetika ianao. Tokony ho entaninao koa ireo olona ireo mba hanatonany ny tobim-pahasalamana mba ho tiliana sao voan'ny tiberkilaozy izy na tsia.

5. Sakafo ara-pahasalamana 

Ny ilàna azy 

Zava-dehibe ny fihinanana sakafo ara-pahasalamana mba hitazonana ny vatana ho salama, sy ho ela velona ary mba hisorohana ny aretina.

Ny dingana voalohany dia ny fisakafoanana in-telo isan'andro ary fanaovana sakafo maivana anelanelam-potoana in-droa isan'andro. Ireo sakafo ireo dia tokony hampifandanjaina sy hovaovaina araky ny sakafo ara-pahasalamana.

Ny sakafo mifandanja 

Ny atao hoe sakafo mifandanja dia tokony hahitana ireto karazan-tsakafo telo manaraka ireto izay takian'ny vatana isan'andro. Satria tsy misy sakafo na dia iray aza misy ireo otrikaina rehetra ilain'ny vatana, noho izany dia tokony ezahana ny hanovàna na hampifandimbiasana araka izay azo atao ireo karazany telo ireo rehefa misafidy izay hohanina ary ezahana mandrakariva ny tsy hihinanana sakafo mitovy foana.

Ny karazan-tsakafo ara-pahasalamana 

Ireto avy ireo karazan-tsakafo telo tokony ezahana hohanina isan'andro mba haha-ara-pahasalamana ny sakafo :

1) Ny sakafo manome hery fiasàna

Dia manome hery ny vatana hahafahany mihetsika sy miasa. Isaky ny sakafo, dia tokony hahitana serealy toy ny vary, katsaka na mofo.

2) Ny sakafo manome hery fanorenana

Ny hena sy ny protéine no manome hery fanorenana ho an'ny vatana hahafahany mitombo sy manome fahafaham-po azy amin'izay tadiaviny. Isaky ny sakafo, dia ezahana ny hisian'ny protéine toy ny ronono, atody, henan'akoho, hen'omby, henan-kisoa, trondro, tsaramaso na voanjo.

3) Sakafo manome hery fiarovana

Ny voankazo sy legioma no manome ireo vitamines sy mineraly ilain'ny vatana mba hisorohany ny aretina sy hahafahany miasa ara-dalàna. Betsaka ny voankazo sy legioma azonao ohanina na mandritry ny sakafo na mandritry ny sakafo maivana anelanelam-potoana. Ohatra amin'izany : akondro, manga, paoma, "letchis", papay, "courge", "courgette", voatavo, anana, "petits pois", karaoty, voatabia, sns.

Fanazavana hafa

Ilaina koa ny fisotroana ranomadio betsaka isan'andro sy ny fanasàna ny sakafo ohanina. Rano voadio tamin'ny sur'eau na rano avy nampangotrahana nandritry ny 20 minitra no ampiasaina.

Tokony hampiasa sira misy ioda sy fluor koa ianao.

6. Fanontaniana sy valiny

6.1. Aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo

Ahoana no fifindràn'ny Aretina Azo avy amin'ny Firaisana Ara-nofo (IST)?

Raha tsy miaro tena amin'ny kapaoty ianao rehefa manao firaisana ara-nofo, dia mety ho voan'ny IST.

Inona no fomba atao mba tsy ho voan'ny IST?

Misy fomba 3 hiarovan-tena amin'ny IST : tsy manao firaisana mihitsy, mifikitra amin'olon-tokana izay tsy mampirafy anao sy tsy misy aretina na mampiasa kapaoty.

Inona avy ireo fitaovana hiarovan-tena amin'ny IST?

Mampiasà kapaoty toy ny FIMAILO, Protector Plus na FEELING ( ho an'ny vehivavy) isaky ny manao firaisana amin'olona iray ianao.

Inona avy ireo soritr'aretin'ny ISTmahazatra ?

Soritr'aretin'ny IST : marary ny taovam-pananahana rehefa mivalan-drano na manao firaisana, mangidihidy, mitsiranoka nana na rà na misy fery vaky.

Inona no tokony hatao raha mihevitra ny tena fa voan'ny IST?

Raha sanatria voan'ny IST dia manatòna haingana tobim-pahasalamana na dokotera mba hahazoanao ny fitsaboana ara-dalàna.

Inona avy ireo fanafody manasitrana ny IST?

Anontanio ny mpitsabo ny fanafody manasitrana toy ny Cura 7 raha misy tsiranoka, ary ny Génicure raha misy fery na bay.

6.2. VIH/SIDA

Ahoana ny fomba fifindràn'ny VIH?

Fomba 3 no ifindrany : fanaovana firaisana tsy voaaro, reny efa voa ka mamindra amin'ny zanany, fifanakalozana rà avy amin'ny fitaovana tsy voadio mahakasika ny rà.

Misy fanafany ve ny aretina vokatry ny VIH?

Tandremo! Aretina mahafaty nefa mbola tsy ahitàna fanafodiny ny VIH/SIDA.

Inona no atao mba hiarovan-tena amin'ny VIH?

Misy fomba 3 hiarovan-tena amin'ny VIH : tsy manao firaisana mihitsy, mifikitra amin'olon-tokana izay tsy mampirafy anao sy tsy misy aretina, na mampiasa kapaoty.

Inona koa no atao mba hiarovan-tena amin'ny VIH?

Ankoatra ny fanaovana firaisana voaaro, dia aza mifandimby fitaovana fifanakalozana rà. Raha behovoaka ianao dia manaova fitiliana any amin'ny mpitsabo.

Inona avy ireo fitaovana hiarovan-tena amin'ny VIH?

Mampiasa kapaoty toy ny FIMAILO, Protector Plus na FEELING ho an'ny vehivavy isaky ny manao firaisana amin'olona iray ianao.

Inona no fomba hiarovana ny zaza ao am-bohoka ho an'ny vehivavy bevohoka mitondra VIH? ?

Tokony hanatona ny tobim-pahasalamana akaiky azy indrindra ireo vehivavy bevohoka mba ho tiliana sao voan'ny VIH/SIDA .

Inona avy ireo soritr'aretin'ny VIH/SIDA?

Tsy voatery hisy soritr'aretina ny olona voan'ny VIH/SIDA. Mety ho voan'ny VIH/SIDA na dia ny olona hita ho salama ara-batana ety ivelany aza.  

6.3. Tazomoka

Ahoana ny fifindràn'ny tazomoka?

Ny moka ihany no mamindra ny tazomoka ary ireo moka ireo dia manaikitra amin'ny alina ihany

Zava-doza ve ny tazomoka?

Tandremo! Mety mahafaty ny tazomoka, ary mety hiteraka olana goavana ho an'ny vehivavy bevohoka.

Inona no atao mba hiarovan-tena amin'ny tazomoka?

Isak'alina dia tokony hatory anaty lay misy ody moka maharitra ny tsirairay, indrindra ireo vehivavy bevohoka .

Inona no tokony hataon'ny vehivavy bevohoka mba hiarovany tena amin'ny tazomoka?

Ireo vehivavy bevohoka voan'ny tazomoka dia tokony hanatona ny tobim-pahasalamana mba hahazo fanafody atao hoe SP na Sulfadoxine Primethamine.

Inona no fitaovana miaro amin'ny tazomoka?

Lay misy ody moka. Misy zaraina ho an'ny vehivavy bevohoka eny amin'ny Tobim-pahasalamana. Misy Supermoustiquaire vidiana 3 000 Ariary eny amin'ny toeram-pivarotana maro.

Inona avy ireo soritraretin'ny tazomoka?

Soritraretina: mafana hoditra, tsembo-dratsy, marary an-doha, manakotsako sy mangatsiaka ny vanin-taolana, maloiloy na te handoha, mety ho verivery saina.

Inona no tokony hatao raha miseho ireo soritr'aretina ireo?

Raha miseho ireo soritr'aretin'ny tazomoka mahery ireo dia tokony manatòna tobim-pahasalamana haingana.

Inona no voka-dratsin'ny tazomoka eo amin'ny vehivavy bevohoka?

Afa-jaza, teraka tsy tonga volana ary mety hitarika ny fahafatesan'ilay zaza ao am-bohoka aza.

6.4. Tiberkilaozy

Ahoana ny fifindràn'ny Tiberkilaozy ?

Amin'ny alàlan'ny rivotra no iparitahan'ny tiberkilaozy. Rehefa mikohaka, mihevina, miresaka na mandrora ny olona voany dia manaparitaka ny otrik'aretina.

Mahafaty ve ny tiberkilaozy?

Tandremo! Mahafaty ny tiberkilaozy raha tsy voatsabo.

Inona no tokony ataoko mba tsy ho voan'ny tiberkilaozy aho ?

Aza manakaiky olona mpikohaka matetika. Entano ireo olona ireo mba hanao fitiliana sao voan'ny tiberkilaozy.

Inona avy ireo soritr'aretin'ny tiberkilaozy?

Ho an'ny tiberkilaozy efa mihatra: mikohaka, indraindray mandrehoka misy rà, marary tratra, marefo, miha-mahia, manavy sy tsembo-dratsy amin'ny alina.

Inona no tokony hatao raha misy soritr'aretin'ny tiberkilaozy?

Raha vao misy ny iray amin'ireo soritr'aretin'ny tiberkilaozy ireo dia tokony hamonjy tobim-pahasalamana haingana.

Ahoana no fitsaboana ny tiberkilaozy?

Maharitra enim-bolana ny fitsaboana azy amin'ny antibiotique. Tsy maintsy hanina isan'andro ny fanafody ary vitaina hatramin'ny farany ny fitsaboana. 

6.5. Sakafo ara-pahasalamana

Inona no maha-zava-dehibe ny fihinanana sakafo Ara-Pahasalamana (AP)?

Zava-dehibe ny fihinanana sakafo Ara-Pahasalamana mba hitazonana ny vatana ho salama, sy mba ho ela velona ary mba hisorohana ny aretina.

Inona no atao hoe sakafo Ara-Pahasalamana (AP)?

Isan'andro, dia mihinàna sakafo in-3 sy sakafo maivana anelanelam-potoana in-2. Ampifandanjao sy ovaovao amin'ireo sakafo Ara-Pahasalamana izany.

Inona no atao hoe sakafo mifandanja?

Sakafo ahitàna ireo karazany telo takian'ny vatana isan'andro : voan-javatra na serealy, protéine, ary voankazo sy legioma.

Inona no maha-zava-dehibe ny serealy?

Manome hery fiasàna ho an'ny vatana ireo. Ny sakafo tsirairay dia tokony ahitàna serealy toy ny vary, katsaka na mofo isaky ny misakafo.

Inona no maha-zava-dehibe ny protéine?

Manome hery fanorenana ny protéine. Ao amin'ny ronono, atody, hena isan-karazany, trondro, tsaramaso na voanjo no ahitàna azy.

Inona no maha-zava-dehibe ny voankazo sy ny legioma?

Mihinàna voankazo sy legioma isaky ny misakafo. Ireo no manome ny vitamines sy mineraly ilain'ny vatana mba hisorohany ny aretina sy hahafahany miasa ara-dalàna.

Inona koa no azo atao mba hanatsaràna ny fahasalamana?

Misotroa rano madio sy betsaka isan'andro, mampiasà rano madio amin'ny fanamboarana ny sakafo ary mampiasà sira misy ioda sy fluor.

Ahoana no ahazoana rano madio?

Mampiasà Sur'Eau amin'ny rano fahandro sy fisotronao, na ampangotray mandritry ny 20 mn ny rano alohan'ny hampiasànao na hisotroanao azy.